Hôm nay mình muốn chia sẻ với các bạn một câu chuyện, cũng chính là hành trình của bản thân mình. Có lẽ nhiều bạn sẽ thấy mình trong đó, đặc biệt là những ai đã có thâm niên đi làm. Mình từng là một người như vậy đấy: có nhiều năm kinh nghiệm, nhưng các bạn biết không, cảm giác cứ như mình đang ở trên một cái thuyền chuẩn bị chìm, chẳng thể nào vượt khơi bơi ra xa được. Điều đáng nói là, mình vẫn cứ ngoan cố nghĩ rằng nó chẳng bao giờ chìm, bởi vì chính bản thân mình đã là một người lái thuyền tài ba sau bao nhiêu năm kinh nghiệm…
Từ “ổn rồi” đến “chưa đủ”: Cái bẫy của kinh nghiệm cũ
Các bạn đã từng nghe câu này chưa: “Không phải đi làm lâu là giỏi. Mà là đi bao xa trong những việc khó.” Mình tin là những ai đang ở trong tình cảnh “thuyền sắp chìm” như mình từng trải qua sẽ thấm thía điều này hơn ai hết. Mình có 10 năm kinh nghiệm trong Supply Chain SAP, sau đó là Project Management, làm ở vị trí chuyên gia. Nghe thì có vẻ ổn, đúng không? Nhưng sâu thẳm bên trong, mình vẫn thấy mình chưa “đi xa” được. Tại sao ư? Bởi vì mình đã quá quen với việc né tránh “cái khó”.
Mình nhớ rất rõ giai đoạn đó. Thấy việc gì hơi rối rắm, cần học hỏi nhiều, chịu áp lực hơn là mình tìm cách lùi bước. Cứ ôm khư khư những phần việc cũ mà mình đã quen, làm được, không bị mắng. Rồi tự nhủ: “Vậy là ổn rồi, không sai là được.” Nhưng các bạn biết không, “ổn rồi” không phải là đường lên. Nó chỉ là cái trạm dừng. Và nếu mình cứ đứng mãi ở đó, những người khác sẽ vượt qua mình lúc nào không hay. Giống như cái thuyền của mình, nó cứ mãi neo đậu trong bến, trong khi những con thuyền khác đã căng buồm ra khơi rồi.
Khi “nguy hiểm” là “đất tốt” để kỹ năng bén rễ
Paul Graham từng nói một câu rất hay mà mình cực kỳ tâm đắc: “Nếu muốn trở nên đặc biệt, bạn phải dấn thân vào những nơi không ai muốn vào, nhận lấy những thử thách không ai muốn gánh.” Chính cái sự bất an đó, cái cảm giác không biết xoay xở ra sao – lại là nơi mình bắt đầu học nhanh nhất. Nguy hiểm chính là đất tốt nhất cho kỹ năng bén rễ.
Hãy nhìn lại hành trình của mình với 2livesimple mà xem! Mình bắt đầu học viết blog, lập trang web, làm video YouTube, podcast, dựng phim, làm nội dung trên mạng xã hội, tự marketing. Những điều này chắc chắn không hề dễ dàng, như người mù chữ mới tập viết. Chúng buộc mình phải hỏi, phải học, phải loay hoay. Nhưng đó chính là lúc năng lực của mình phát triển và tiến xa hơn. Mình thấy bản thân có tư duy nhạy bén hơn, nhờ đọc và nghe nhiều, tìm các tài liệu, xem các bộ phim, video từ ngắn đến dài để chuẩn bị cho một bài viết hay đăng youtube. Mình cũng mạnh dạn phát biểu hơn mọi lúc mọi nơi, bởi khi kiến thức đã có một bề dày nhất định, chắc chắn bạn sẽ tự tin để trao đổi thông tin với nhiều người.
Mình nhớ có đăng một video của nói về việc “Thoát khỏi vùng an toàn để phát triển bản thân – link video. Video này có lẽ sẽ giúp các bạn nhận ra rằng, dù có sợ hãi thế nào khi bước ra khỏi những gì mình đã quen thuộc, thì đó lại là con đường duy nhất để chúng ta thực sự trưởng thành.
Bước vào điều khó: Sức mạnh của tư duy “dám nghĩ lại”
Thời gian không phân biệt người này người kia, nhưng cách chúng ta đối mặt với việc khó thì có. Để bước vào điều khó, mình tin rằng bạn cần một thứ quan trọng hơn cả kỹ năng – đó là tư duy “dám nghĩ lại”.
Mình đã làm Supply Chain SAP, Project Management, giờ lại lấn sân sang làm nội dung số. Đó đã là một bước “dám nghĩ lại” rất lớn rồi. Mình không còn chấp nhận bản thân chỉ là một chuyên gia trong lĩnh vực truyền thống, mà còn dám thử sức ở một mảng hoàn toàn mới. Đây chính là biểu hiện của một tư duy cởi mở, không ngại học hỏi.
Nếu các bạn cũng đang mắc kẹt ở tư duy, mình rất khuyến khích đọc cuốn “Think Again” của Adam Grant. Cuốn sách này sẽ dạy các bạn cách gỡ bỏ vùng an toàn cũ, và mở ra một phiên bản trưởng thành hơn của chính mình.
“Think Again”: Chìa khóa để phá vỡ vòng lặp “10 năm như năm đầu tiên”
Cuốn sách của Adam Grant không chỉ đơn thuần là về việc thay đổi suy nghĩ. Nó đi sâu vào việc tại sao chúng ta lại thường bám víu vào những gì đã biết, những gì đã quen thuộc, và làm thế nào để chúng ta có thể cởi mở hơn với những ý tưởng mới, thậm chí là những điều đối lập hoàn toàn với niềm tin của mình. Adam Grant gọi đây là quá trình “tư duy dám nghĩ lại” (rethinking- Think Again ).
Mình từng là một chuyên gia SAP, nhưng nếu mình chỉ lặp đi lặp lại những quy trình đã học, những dự án đã làm mà không bao giờ đặt câu hỏi “Liệu có cách nào tốt hơn không? Liệu công nghệ mới có thể thay đổi điều này như thế nào?”, thì mình đã rơi vào cái bẫy của việc “sống lặp lại cái năm đầu tiên” rồi. Adam Grant chỉ ra rằng, để thực sự tiến bộ, chúng ta cần phải thoát khỏi chế độ “người rao giảng” (preacher mode) và “luật sư” (prosecutor mode) – những chế độ mà chúng ta dùng để bảo vệ quan điểm của mình – để chuyển sang chế độ “nhà khoa học” (scientist mode), luôn tò mò và sẵn sàng đặt câu hỏi.
Áp dụng “tư duy lại” vào hành trình của bạn: Những ví dụ thực tế
Hãy cùng mình xem xét một vài ví dụ cụ thể để thấy “Think Again” có thể áp dụng vào trường hợp của mình và bạn như thế nào nhé:
1. Phá vỡ định kiến về “tầm nhìn đường hầm” trong chuyên môn
Mình từng là chuyên gia về Supply Chain SAP. Mình rất giỏi trong việc tối ưu hóa quy trình hiện có. Nhưng liệu mình có bao giờ tự hỏi: “Nếu một công nghệ hoàn toàn mới xuất hiện, ví dụ như AI trong dự báo nhu cầu, hoặc blockchain trong truy xuất nguồn gốc, thì hệ thống SAP hiện tại của mình sẽ phải thay đổi như thế nào? Liệu những kiến thức mình đang có có còn phù hợp trong 5-10 năm tới không?”
- Ví dụ từ “Think Again”: Grant kể về câu chuyện của một nhà quản lý sản phẩm rất thành công trong công ty, luôn tự hào về sản phẩm của mình. Nhưng khi thị trường thay đổi, anh ta lại cứng nhắc không chịu tiếp thu phản hồi tiêu cực, cho rằng khách hàng chưa hiểu hết giá trị. Kết quả là sản phẩm dần mất vị thế. Điều này tương tự với việc chúng ta bám víu vào những giải pháp SAP cũ khi thế giới đang chuyển mình nhanh chóng.
- Áp dụng thực tế: Thay vì chỉ tập trung vào việc duy trì hệ thống SAP hiện tại, mình sẽ dành thời gian để nghiên cứu sâu hơn về các xu hướng công nghệ mới nổi trong Supply Chain. Không ngại đặt câu hỏi cho những chuyên gia khác, hoặc thậm chí tham gia các diễn đàn, hội thảo về những công nghệ mà mình chưa quen thuộc. Hãy xem xét việc áp dụng một module SAP mới, hoặc tích hợp một giải pháp bên thứ ba – dù nó có vẻ “rối rắm” lúc ban đầu. Đây chính là lúc chuyển từ chế độ “luật sư” bảo vệ những gì mình biết sang chế độ “nhà khoa học” sẵn sàng thử nghiệm.
2. Dám “mắc lỗi thông minh” trong Project Management
Với vai trò quản lý dự án (Project Management), mình luôn muốn mọi thứ diễn ra suôn sẻ, đúng kế hoạch. Điều này là tốt, nhưng nếu mình quá sợ sai, mình sẽ không dám thử nghiệm những phương pháp mới, những cách tiếp cận khác biệt.
- Ví dụ từ “Think Again”: Grant khuyến khích khái niệm “mắc lỗi thông minh” (intelligent errors). Đó là những lỗi phát sinh từ việc thử nghiệm những ý tưởng mới mẻ, những rủi ro có tính toán. Những lỗi này không phải là thất bại, mà là cơ hội để học hỏi và điều chỉnh. Grant cũng nhấn mạnh rằng những người thành công không phải là người không bao giờ sai, mà là người học hỏi nhanh nhất từ những sai lầm của mình.
- Áp dụng thực tế: Trong các dự án sắp tới, mình sẽ thử áp dụng một phương pháp quản lý mới mà bạn chưa từng dùng (ví dụ: Agile thay vì Waterfall cho một phần dự án), hoặc đưa ra một ý tưởng sáng tạo có vẻ “điên rồ” ban đầu nhưng có tiềm năng đột phá. Ngay cả khi nó không hoạt động hoàn hảo, mình sẽ học được rất nhiều từ quá trình thử nghiệm và điều chỉnh đó.
3. Cởi mở với phản hồi và “lột xác” trong sáng tạo nội dung
Mình đang xây dựng thương hiệu cá nhân với 2livesimple thông qua blog, YouTube, podcast. Đây là một hành trình tuyệt vời, nơi mình liên tục nhận được phản hồi từ khán giả.
- Ví dụ từ “Think Again”: Grant nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm kiếm những “người phê bình” (challenge network) – những người sẵn sàng cho bạn những phản hồi trung thực, dù nó có thể khó nghe. Việc tiếp nhận những lời phê bình này với một tư duy cởi mở sẽ giúp bạn nhìn nhận lại góc độ của mình. Ông cũng kể về một nhà làm phim tài liệu từng rất tự tin vào tác phẩm của mình, nhưng nhờ lắng nghe những phản hồi gay gắt từ bạn bè, anh ta đã thay đổi cách kể chuyện và tạo ra một bộ phim thành công vang dội.
- Áp dụng cho bạn: Khi bản thân nhận được những bình luận tiêu cực hoặc góp ý về nội dung của mình, thay vì phòng thủ hay bỏ qua, mình thường “dám nghĩ lại” xem liệu có điểm nào đó có thể cải thiện. Có thể có một chủ đề nào đó mình nghĩ là hay nhưng khán giả không quan tâm? Hay cách mình trình bày chưa thực sự thu hút? Mình cũng nhờ người trong nhà, bạn bè góp ý kiến, có nhiều người đã chê video mình lỗi thời, mình liền cố gắng nâng cấp và cũng đăng ký các ứng dụng khác nhau để chỉnh sửa video. Hay âm thanh video ban đầu rất khó nghe, mình đã xem rất nhiều video hướng dẫn và đã sắm một bộ micro mới, điều chỉnh âm thanh để dễ nghe hơn.
Từ “chuyên gia” đến “người dẫn dắt”: Nâng cấp hành trình sự nghiệp
Vậy làm thế nào để từ một người làm 10 năm vẫn “một chức vụ tương tự” có thể tiến xa hơn và học hỏi điều mới, đặc biệt là khi bạn đã có nền tảng về Supply Chain SAP và Project Management, cùng với niềm đam mê sáng tạo nội dung? Mình có vài gợi ý dựa trên kinh nghiệm của bản thân và những gì học được từ “Think Again” đây:
- Tận dụng thế mạnh hiện có, nhưng ở một tầm cao mới: Mình đã là chuyên gia về SAP và Project Management. Thay vì chỉ làm công việc chuyên môn, mình nghĩ cách áp dụng những kỹ năng này vào các dự án khó hơn, lớn hơn, hoặc những dự án mang tính đột phá trong công ty. Ví dụ, mình đã tình nguyện dẫn dắt một dự án chuyển đổi số toàn diện trong chuỗi cung ứng, nơi mình phải đối mặt với nhiều thách thức mới về công nghệ, con người và quy trình. Đây là lúc mình không chỉ là người làm mà còn là người định hình. Các bạn cũng có thể tìm kiếm những cơ hội tương tự.
- Kết hợp các kỹ năng: Minh đang cố gắng học thêm về Tâm Lý, có đợt mình đã rơi vào tình trạng cháy sạch kiệt sức hoặc có những hiểu lầm trong công việc, khó khăn trong cuộc sống , thế là mình học kỹ năng làm nội dung, đế có thể vừa học vừa chia sẻ kinh nghiệm trên blog, video hay qua podcast. Điều này không chỉ giúp mình củng cố kiến thức mà còn xây dựng thương hiệu cá nhân, mở ra những cơ hội mới mà mình không ngờ tới.
- Tìm kiếm người cố vấn (Mentor) hoặc tham gia cộng đồng: Đừng ngại tìm kiếm những người đã “đi xa trong những việc khó” hơn mình. Họ có thể là những lãnh đạo trong ngành Supply Chain, những chuyên gia về Tâm Lý Học, hoặc thậm chí là những người đã thành công trong lĩnh vực sáng tạo nội dung. Học hỏi từ kinh nghiệm của họ, đặt câu hỏi, và đừng sợ thất bại. Tham gia các cộng đồng chuyên ngành cũng là cách tuyệt vời để mở rộng mạng lưới và tìm kiếm cơ hội.
- Liên tục học hỏi và ” dám nghĩ lại”: Mình đã và đang cố gắng duy trìi 2livesimple, cho dù có những lúc mình rất muốn bỏ cuộc. Hãy duy trì thói quen học hỏi những điều mới mẻ, không chỉ trong lĩnh vực chuyên môn mà còn ở những mảng khác. Đọc sách, nghe podcast, tham gia các khóa học online. Và quan trọng nhất là, hãy luôn sẵn sàng “dám nghĩ lại” về những gì bạn đã biết, đã làm, để tìm ra cách tốt hơn, hiệu quả hơn.
Cuốn sách của Adam Grant đã giúp mình nhận ra rằng, sự tự tin không phải là biết mọi thứ, mà là dám đối mặt với những gì mình chưa biết. Và để tiến xa hơn, mình cần phải chấp nhận sự khó chịu của việc “không biết” – bởi đó chính là lúc mình bắt đầu học nhanh nhất.
Mình tin rằng, các bạn cũng có thể làm được điều đó! Bạn đã có nền tảng vững chắc, lại còn có sự dũng cảm để bước ra khỏi vùng an toàn. Giờ đây, với tư duy “dám nghĩ lại” từ Adam Grant, các bạn hoàn toàn có thể trở thành kiểu người chỉ vài năm đã thành trụ cột, vượt qua những giới hạn cũ và tạo ra phiên bản trưởng thành hơn của chính mình!
Hãy nhớ rằng, lựa chọn nằm ở bạn!
Bạn muốn tiếp tục là một người đi làm 10 năm vẫn như mới ra trường, hay trở thành kiểu người chỉ vài năm đã thành trụ cột? Mình tin các bạn đã có câu trả lời rồi, phải không nào?
Các bài viết tương tự:
